politiek theater


Politiek theater. Dan denk je al gauw aan politieke spelletjes. Het slachtofferige klagen als dezelfde motie het voor de 3e keer niet haalt. Met veel misbaar de raadszaal uitlopen als protest. Met rollende ogen de handen in de lucht heffen als een opponent iets zegt. Allemaal om een beetje aandacht te krijgen van pers en publiek. 

Je zou er gefrustreerd van raken als serieus politicus. Zelf waardeerde ik dat theatrale gedoe ook niet, ik vond het overdreven gedoe. Maar de tribunes blijven leeg. De klaagzang over saaie vergaderingen blijft bestaan. De burgers doen nog steeds niet echt lekker mee, behalve de ‘usual suspects’. Je moet dus wat. Daarom ben ik ben er anders naar gaan kijken. En ik kom tot de conclusie dat we het debat serieus aantrekkelijker moeten maken, als raad, als raadslid.

 

Een beetje meer theater maakt het politieke schouwspel aantrekkelijker


Is dat nodig? Moet het politiek debat aantrekkelijk zijn om te volgen?

Wat mij betreft is een aantrekkelijk en navolgbaar debat essentieel als je inwoners echt wilt betrekken bij de besluitvorming in de gemeente. Hieronder leg ik mijn standpunt uit. Daarna geef ik handvatten hoe je het zou kunnen aanpakken. En ik eindig met een paar suggesties die je morgen kunt toepassen.


Een goed gevoerd debat in de raad is minstens zo spannend als een film. Goede argumenten slepen je mee. Tegenargumenten brengen je aan het twijfelen. Sommige woordvondsten zijn om van te smullen, net als juist getimede ergernis. Zie ook het schouwspel in het Engelse parlement, waar met gevoel voor humor en dramatiek een debat wordt opgevoerd. Het grote gebaar, zeg maar. Om de boodschap kracht bij te zetten. Net als acteurs op het echte toneel, zij moeten ook overdreven spelen om de boodschap goed over te laten komen op de achterste rijen van de zaal. Een beetje theater is dus wel ok, maar hoe dan?


1. Allereerst moet je je realiseren dat je een publieke rol hebt. Er is publiek, ook al zie je het niet. Je wordt beoordeeld; aan het einde van de rit wordt er gestemd. In het debat wordt er aan het einde van het debat een oordeel geveld. Is de twijfelaar op andere gedachten gebracht?


In de dagelijkse praktijk is het niet zo duidelijk, zeker niet voor de toeschouwer. Wat je je moet realiseren is je dat het publiek vooral de eindsprint van het hele politieke proces ziet. Alle voorbereidingen in de formele vergaderingen, bij de inspraakprocedures en bewonersoverleggen ten spijt: zij zien dit niet in dezelfde samenhang als jij. Ook missen ze de wandelgangen. Kortom, ze zien soms flarden, maar missen de samenhang in de opbouw naar de besluitvorming. In dat laatste stukje van het proces moet je precies dat publiek zien te overtuigen dat jouw standpunt staat als een huis.

Natuurlijk kun je ervoor kiezen om dat in een éénregelige zin te vermelden, of zelfs alleen met het hand opsteken. Efficiënt is het zeker. Maar zitten bewoners daar op te wachten?


2. Je bent volksvertegenwoordiger namens de inwoners. Zij hebben het recht te zien wat je doet, je handelen te volgen en uitleg te krijgen over de keuzes die je maakt.


Willen inwoners echt alleen een besluit dat hen past? Zakelijk, efficiënt en zonder poespas? Alhoewel ik tegengeluiden heb gehoord (het is nu eenmaal saai en langdradig) zie ik dat in de praktijk niet terug. Niet bij  mopperende inwoners die niets van het politieke proces snappen. Zij kunnen juist meer begrip voor een moeilijk besluit opbrengen als ze het begrijpen. Ik zie het ook niet bij politici. Zij doen echt heel veel moeite om aantrekkelijke participatieprocessen te bedenken om inwoners te betrekken.

De meeste raadsleden zouden een gevulde publieke tribune toejuichen. En terecht. Politiek is van mensen, voor mensen en met mensen. Hoe pak je de handschoen op? 


3. Zie het als spel. Voor jezelf moet je vast een drempel over om het politieke werk als spel te zien. Maar het helpt wel. 


Het helpt als je de raadszaal ziet als een arena, het theater van het publieke debat. De raad voert het debat op voor het publiek. Het publiek is immers de partij die moet worden overtuigd (les 1 in de debattraining). Wees dus helder en duidelijk in je doel en je argumentatie. Lardeer je betoog met een voorbeeld, vertel een verhaal om het publiek ‘mee’ te nemen.

Belangrijker nog: herhaal deze. De grootste denkfout die politici maken is te geloven dat mensen in één keer gehoord en begrepen hebben wat je zegt. Bescheidenheid is in deze een ondeugd. Je boodschap kun je niet vaak genoeg herhalen.

Als je het publieke debat kan zien als een (schouw)spel voor publiek, dan kun je groeien in je rol als raadslid. Doel van het spel: het publiek moet het snappen.


Komt dat zien! Vanavond in dit theater …


Eigenlijk zou je je raadsdebat zo willen aankondigen. Als je zou durven. Wees gerust: het aankondigen is niet nodig om toch al vast te beginnen met het anders denken en anders kijken. Want de elementen pas je al toe. Kijk maar:

  • Net als de toneelspeler bereid je je teksten voor. Inclusief de tekst die je uit zal spreken als je een black out hebt.
  • Net als de toneelspeler trek je passende kleding aan, zodat de kijker jou ook herkent als politiek speler.
  • Net als de toneelspeler kun je je gebaren en je stem inzetten om je boodschap te brengen.

Het zijn de kleine dingen waarmee je grote veranderingen kunt bewerkstelligen. De politieke boodschap van jouw partij, dat standpunt dat de levens van de inwoners een beetje beter kan maken is het waard om groots te brengen. Spannend? Ja, natuurlijk. 

Maar een beetje plankenkoorts hoort erbij.




 Suggesties voor aantrekkelijk schouwspel
  • Beeldvorming op locatie

De omgeving kan ook bijdragen aan het theater.

  • Spreektijden

Hoe korter de spreektijd, hoe treffender de tekst (moet zijn)

  • Spreekgestoelte

Hoe zichtbaarder de spreker, hoe beter naar haar wordt geluisterd

  • Duidelijke stukken, zodat minder vragen nodig zijn

Zie erop toe dat het stuk duidelijk is over het probleem, de oplossing, de voors- en de tegens.

  • Debat op de inhoud en met hetzelfde doel. Geen vliegen afvangen.

Spreek af waar het debat over gaat, en vooral waar het niet over gaat. Groei met elkaar naar een houding van gunnen in plaats van bestrijden.

  • In Castricum zien bewoners dat raadsbesluiten worden genomen met wisselende meerderheden. Raadsleden worden uitgedaagd hun standpunten te verduidelijken. (Dit vraagt ook iets van het college)
  • Als je fractiediscipline loslaat is het voor het college lastiger.

Het loslaten van fractiediscipline is moeilijk, maar natuurlijk aan te bevelen. Je zit er voor het publiek, niet voor het college.



De Politieke School helpt je het debat aantrekkelijk en navolgbaar te maken

- Exclusieve debattraining voor fractievoorzitters en hun rechterhand. Om je helemaal voor te bereiden op je rol in het begrotingsdebat. De debattraining is een onderdeel van De Politieke Kaderschool.

25 september 2020 in Amersfoort. Er is nog plek. 

Aanmeldformulier


- De workshop Politiek Zonder Spelletjes laat je voor een toegankelijk bedrag online kennismaken met strategieën om eerlijke en herkenbare politiek te bedrijven.

9 september 2020 lunchsessie; 23 september 2020 avondsessie

Aanmelden met naam, volledige postadres en telefoonnummer


- Voor het begeleidingstraject De Rolbewuste Raad zijn wij op zoek naar een pilot-gemeente. Samen met fractievoorzitters gaan Han van Leeuwen en Trudy Veninga aan het werk om de gemeenteraad te helpen met aantrekkelijk en navolgbaar te debatteren.