GroenLinks sluit aan bij de coalitie in Ooststellingwerf

Het zijn nog altijd hectische tijden. De kabinetsformatie komt met horten en stoten op gang, de coronamaatregelen worden met hetzelfde gehakketak versoepelt. Heeft een minderheidskabinet kans van slagen? Het zou de een radicale vernieuwing zijn in de bestuurscultuur van Nederland.

Ondertussen vergaderen de gemeenteraden al meer dan een jaar digitaal. De besluitvorming gaat door, maar het onderlinge vertrouwen is kwetsbaar omdat de verzachtende ontmoetingen na afloop van vergaderingen en in de wandelgangen er vrijwel niet zijn. Politiek zonder ontmoetingen brengt weinig voldoening.

Samen dingen voor elkaar krijgen brengt wel voldoening. In die zin vond ik het bericht van Groen Links Oostellingwerf een lichtpunt. Zij sluiten zich aan bij de coalitie in hun gemeente om een meerderheidscoalitie te vormen en daarmee het raadsakkoord effectiever te kunnen uitvoeren.

Aansluitingspolitiek in plaats van afscheidingspolitiek.


Hoe zit het dan met je profiel? Is coalitiedeelname echt zo slim?


Aansluiten

Aansluiten in plaats van afscheiden is een logische stap als je wilt samenwerken. Meestal gebeurt dat al aan het begin van de raadsperiode bij de formatie. Het aansluiten in het derde jaar van de bestuursperiode zonder dat er een crisis aan vooraf is gegaan is voor mij een novum.

Wat zijn de voor- en nadelen?


Coalitiedeelname voor- of nadeel?

In mijn praktijk hoor ik vaak dat coalitiedeelname de profilering belemmert, omdat je je moet houden aan coalitie-afspraken. Een denkfout, die helaas te vaak wordt ingezet als drukmiddel en leidt tot politieke spelletjes. Het is precies om die reden dat profielen flets worden en partijen niet meer herkenbaar zijn, zie het CDA en de PvdA in de landelijke politiek. Ja, ook zonder een afwijkende mening kun je je prima profileren. Je houden aan afspraken betekent niet namelijk niet dat je niet meer kunt zijn wie je bent als partij.

Profileren betekent dat je op een bepaalde manier wilt laten zien. In elk samenwerkingsakkoord (raadsakkoord, collegeakkoord, coalitieakkoord) zullen afspraken staan die vrijwel rechtstreeks uit je verkiezingsprogram komen. Die resultaten kun je je vanzelfsprekend uitdragen: dat was immers jouw belofte aan de kiezers?

Ook op compromissen kun je je partijprofiel uitdragen. Ik ga er van uit dat behaalde compromissen altijd elementen bevatten van jouw partijstandpunten. Profileren doe je door te laten zien waar jij voor staat en uitleggen waarover je hebt onderhandeld om tot een meerderheidsbesluit te kunnen komen.

Als je bij het afsluiten van het akkoord afspreekt dat je met respect voor het akkoord de vrijheid hebt om je als partij te profileren en dat het college over het gemeenschappelijk beleid communiceert, dan kan er geen misverstand ontstaan. Dit is een tip.

Een voorwaarde om geloofwaardig aan te sluiten bij een coalitie is dat je er deel van uit wil maken. Je gaat een intensief samenwerkingstraject aan dat gebaseerd is op onderling vertrouwen. Als je het vertrouwen niet voelt na afloop van de onderhandelingen, dan moet je je afvragen of je echt zult instappen. Om die reden adviseer ik samenwerkende partijen een motto te bedenken waarin alle partijen zichzelf herkennen. Dat motto wordt vaak de titel van het akkoord. (Een tip is dit motto te gebruiken als basis van je communicatie)


Niet aansluiten bij een coalitie

Een samenwerkingsakkoord* legt vast welke resultaten je met elkaar wilt bereiken en hoe je dat aan gaat pakken. Als je elkaar op inhoudelijke standpunten of op de wijze van politiek bedrijven niet of nauwelijks kunt vinden, dan is het lastig om tot een akkoord te komen. En dan is het beter dat niet te doen.

Om resultaten te boeken is coalitiedeelname ook niet nodig. Resultaat boek je als een punt uit je verkiezingsprogramma is waargemaakt. Of dat nu gebeurt door een eigenhandige motie of door een voorstel van een wethouder uit het college is niet van belang. Van belang is het resultaat en dat kun je altijd kenbaar maken, als coalitiepartij én als oppositiepartij.

Een ander voordeel van ongebondenheid aan een coalitie is dat je niet mede-verantwoordelijk wordt gesteld voor fouten in de uitvoering. Maar is dat terecht? Het is immers de raad als geheel die de kaders stelt en de uitvoering controleert. Dus denk er niet te gemakkelijk over.

Niet aangesloten zijn bij een vaste coalitie betekent dat je steeds opnieuw gelegenheidscoalities moet smeden om meerderheden te behalen. Dat is best hard werken, maar kan ook veel voldoening geven. Als je medestanders zoekt op de inhoud en bereid bent compromissen te sluiten, dan kun je veel voor elkaar krijgen.


Gelegenheidscoalities

Eigenlijk werk je als politieke partij altijd in coalities, soms vanuit een formeel akkoord, soms op deelonderwerpen. Coalitiedeelname staat los van je profileringskracht. Het sluiten van coalities is altijd nodig. Soms is het praktisch om dat op meerder onderwerpen voor langere tijd te doen; soms zijn gelegenheidscoalities effectiever; het kan ook naast elkaar. 


Je verkiezingsprogramma is je belangrijkste richtsnoer.




Klik hier voor het laatste nieuws: de proeverij :)

* raadsakkoord of -programma, collegeakkoord of -programma, coalitieakkoord of -programma